Powrót Encyklopedia Wielkopolan „Społeczny kustosz muzeum utworzonego w domu rodzinnym wielkiego rodaka Hipoli...”

Zenon Jurgoński

ur. 06 grudnia 1918
zm.
Szkoła Podstawowa nr 2 im. Polskich Olimpijczyków w Trzemesznie

Wizyta grupy projektowej w Ławkach.
Wywiad z Edmundem Szlachetą emerytowanym Dyrektorem Zespołu Szkół Zawodowych im. Hipolita Cegielskiego w Trzemesznie.
Wywiad z synem Zenona Jurgońskiego-Wojciechem.
Artykuł z Gazety Pomorskiej. Odsłonięcie Tablicy Pamiątkowej Hipolita Cegielskiego na budynku świetlicy wiejskiej w Ławkach.
Artykuł z gazety “Pałuki”: “Hipolit” dla Jurgońskich.
Artykuł z gazety “Przemiany na Szlaku Piastowskim”:”Nietuzinkowi ludzie, niezwykłe wyczyny”.
Dowód osobisty ojca Zenona Wacława, który otrzymał po wyzwoleniu obozu koncentracyjnego w Dachau.
Gazetka obozowa: Ostatnie dni w Dachau.
List Zenona Jurgońskiego do Moniki Sobeckiej.
Listy Wacława, ojca Zenona, do Kolety Jurgońskiej z obozu koncentracyjnego w Dachau.
Pierwszy dowód osobisty Zenona Jurgońskiego wydany 1 września 1938 roku.
Poświadczenie wysłuchanych wykładów na kursach zimowych dla uczniów ogrodniczych.
Tymczasowe Zaświadczenie Tożsamości Zenona Jurgońskiego.
Wpis Zenona Jurgońskiego w kronice szkolnej Zasadniczej Szkoły Zawodowej im. Hipolita Cegielskiego w Trzemesznie.
Wpis współwięźnia obozu koncentracyjnego Dachau do pamiętnika Wacława, ojca Zenona.
Wpis współwięźnia obozu koncentracyjnego Dachau do pamiętnika Wacława, ojca Zenona.
Wpis współwięźnia obozu koncentracyjnego do pamiętnika Wacława, ojca Zenona.
Wpis współwięźnia z obozu koncentracyjnego Dachau do pamiętnika Wacława, ojca Zenona.
Zaproszenie na ślub Wacława, ojca Zenona Jurgońskiego, z Koletą.
Zaświadczenie ukończenia Popularnego Kursu Rolniczego.
Zaświadczenie ukończenia dwuletniego kursu rolniczego-Kursy Rolnicze im. Stanisława Staszica w Warszawie.
Zaświadczenie ukończenia kursu dla uczniów ogrodniczych w latach 1936/37.
Świadectwo Zenona Jurgońskiego-ucznia ogrodnictwa zamkowego.
Świadectwo ukończenia Publicznej Średniej Szkoły Rolniczej w Niewolnie.
Świadectwo uprawniające do objęcia Posady Pomocnika Ogrodniczego.
Świadectwo wykonania prac z zakresu zajęć praktycznych w gospodarstwie rolnym.
Zdjęć: 34
Filmów: 3
Dokumentów: 23

Pochodzenie

Zenon Jurgoński urodził się 6 grudnia 1918 roku w Strzyżewie Kościelnym. Miał cztery siostry: Annę, Janinę, Czesławę i Celinę oraz brata Romualda. Ojciec Zenona, Wacław, pochodził z Gorzyc (okolice Żnina), a matka Koleta z domu Pomorska ze Strzyżewa Kościelnego koło Gniezna. Ślub wzięli w 1914 roku. W tym samym roku ojciec Zenona jako żołnierz pruski brał udział w I wojnie światowej. Był ciężko ranny.Trafił na front francuski. Po wielu perypetiach wrócił do domu, żeby niedługo potem wziąć udział w powstaniu wielkopolskim. W czasie II wojny światowej od 1940 do 1945 roku był więziony w obozie koncentracyjnym Dachau.
Zenon Jurgoński jako ośmioletni chłopiec przeprowadził się z rodzicami i rodzeństwem do Ławek, gdzie jego ojciec kupił gospodarstwo rolne. Było to możliwe, ponieważ ojcu za męstwo w powstaniu rozłożono należność do zapłaty na dogodne raty. Zamieszkali w domu, w którym urodził się i spędził dzieciństwo Hipolit Cegielski – wielkopolski przemysłowiec, założyciel fabryki narzędzi i maszyn rolniczych w Poznaniu. Być może zbiegiem okoliczności był fakt, że przyjaciel ojca, chrzestny Zenona, nazywał się również Cegielski. W czasie II wojny światowej rodzina Zenona Jurgońskiego została dwukrotnie przesiedlona z Ławek do Lubinia, a później do Kozłowa. Po zakończeniu wojny wróciła do Ławek.

Edukacja

Zenon Jurgoński w 1932 roku ukończył oddział czwarty Jednoklasowej Publicznej Szkoły Powszechnej w Ławkach.
W sezonie zimowym 1934/35 uczęszczał na kursy zimowe dla uczniów ogrodniczych zorganizowane przez Wielkopolskie Towarzystwo Ogrodnicze – Koło Inowrocław.
W latach 1935-38 jako uczeń doskonalił się w ogrodnictwie zamkowym m.in. w hodowli warzyw, kulturze roślin doniczkowych, pielęgnowaniu parku, hodowli drzew owocowych i ich cięciu w majątku ziemskim zarządzanym przez Franciszka Łuszczewskiego w Kobylnikach.
W latach 1936-37 uczęszczał również na wykłady na kursie dokształcającym dla uczniów ogrodniczych, zorganizowanych przez Wielkopolskie Towarzystwo Ogrodnicze – Koło Inowrocław.
W 1939 roku odbywał praktykę w Zakładzie Ogrodniczym w Kobylnikach i 6 lutego zdał egzamin uprawniający do objęcia posady pomocnika ogrodniczego.
W 1949 roku ukończył naukę w zakresie dwuletniej szkoły średniej w Publicznej Średniej Szkole Rolniczej w Niewolnie.

Rodzina

W 1945 roku Zenon Jurgoński zawarł związek małżeński z Moniką Sobecką. 13 listopada odbył się ślub cywilny, a 17 listopada ślub kościelny w kościele pod wezwaniem św. Doroty w Dusznie. Przed ślubem ich drogi wielokrotnie się krzyżowały. Po przesiedleniu rodziny Zenona w czasie okupacji i przejęciu gospodarstwa w Ławkach przez Niemca, Monika Sobecka pracowała w nim przymusowo przez trzy lata. W czasie odwrotu wojsk niemieckich przed nadchodzącą ofensywą radziecką obydwoje brali udział w kopaniu rowów i pracach przy budowie umocnień. Ostatecznie poznali się w domu Moniki, gdy Zenon przyszedł odwiedzić jej braci. Wypowiedział wtedy zdanie, które długo pamiętali: “Ta mała będzie moja, chyba rośnie dla mnie”. Wspólnie przeżyte lata to czas wychowania czterech córek: Doroty, Marii, Kolety, Cecylii oraz syna Wojciecha. Doczekali się piętnastu wnuków i jednego prawnuka.
20 listopada 2004 roku Monika i Zenon Jurgońscy świętowali swoje Złote Gody. Na spotkanie jubileuszowe przybyli liczni krewni, przyjaciele oraz Burmistrz Miasta i Gminy Trzemeszno – Marek Gotowała, który wręczył jubilatom medale za długoletnie pożycie małżeńskie.

Działalność społeczna

Zenon Jurgoński zainteresował się życiem i działalnością Hipolita Cegielskiego. Uznał, że skoro mieszka w domu rodzinnym Hipolita Cegielskiego, to powinien w sposób szczególny zadbać o zachowanie dobrej pamięci o tym wielkim Polaku.Już od czasów najdawniejszych starał się kultywować tradycję po Hipolicie Cegielskim, by choć w skromny sposób uczcić fakt narodzin założyciela fabryki narzędzi i maszyn rolniczych w Ławkach. W 1948 roku w setną rocznicę Wiosny Ludów zwrócił się po raz pierwszy z prośbą do Rady Zakładowej Poznańskich Zakładów Cegielskiego (noszących wtedy imię Józefa Stalina) o pomoc w postawieniu pomnika ku czci wielkiego patrioty Hipolita Cegielskiego. Wówczas otrzymał odmowną odpowiedź. Nie poddał się i od 1966 roku nadal próbował nawiązać kontakt z Zakładami HCP. Niestety zakład nadal nie był zainteresowany uświetnieniem miejsca po Hipolicie Cegielskim. Marzenie Zenona Jurgońskiego spełniło się dopiero w 1981 roku. 6 listopada na terenie posesji państwa Jurgońskich w Ławkach, dzięki staraniom Zenona i jego żony, odsłonięto Tablicę Pamiątkową Hipolita Cegielskiego, według projektu prof. Józefa Petruka. Fundatorami i wykonawcą były Zakłady Przemysłu Metalowego im. Hipolita Cegielskiego w Poznaniu. Na tablicy widnieje napis: “W tym domu dnia 6 stycznia 1813 roku przyszedł na świat w rodzinie zarządcy majątku Hipolit Cegielski – pedagog, publicysta-społecznik, późniejszy doktor filozofii, twórca polskiego przemysłu w zaborze pruskim, założyciel największych Zakładów Metalowych Poznania i Wielkopolski.” Każdego roku 13 sierpnia w imieniny Hipolita Cegielskiego przyjeżdżają do Ławek delegacje ,,cegielszczaków” (przedstawicieli zakładów Hipolita Cegielskiego). Składają wiązanki kwiatów, wspominają dawne czasy, słuchają opowieści gospodarza Zenona Jurgońskiego, a po jego śmierci – syna Wojciecha.Dzięki pomnikowi miejsce to zostało włączone do Szlaku Piastowskiego i jest odwiedzane przez turystów Zenon Jurgoński swoją wiedzę o Hipolicie Cegielskim, a także o historii wsi Ławki, zdobywał nie tylko podczas rozmów z ludźmi, którzy przyjeżdżali do miejsca urodzenia tego wielkiego Polaka, ale także dzięki przyjaźni z księdzem Władysławem Zientarskim. To właśnie on będąc dyrektorem Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie udostępniał mu różne historyczne źródła, wypożyczał książki. Zenon Jurgoński był pomysłodawcą nadania imienia Hipolita Cegielskiego Zespołowi Szkół Rolniczych w Trzemesznie. Był honorowym gościem tej niecodziennej uroczystości, która odbyła się 29 września 1982 roku. Jak zapisano w kronice szkolnej: “w ciepłych słowach przemawiał do zebranej młodzieży Zenon Jurgoński z Ławek...” Od 1982 roku Zenon Jurgoński spotykał się z uczniami klas pierwszych Zasadniczej Szkoły Zawodowej, którzy odwiedzali Ławki – miejsce urodzenia patrona swojej szkoły. Opowiadał im z wielkim zaangażowaniem o latach dzieciństwa i młodości Hipolita Cegielskiego na ziemi trzemeszeńskiej. Spotykał się również z przedstawicielami szkół noszących imię Hipolita Cegielskiego w Polsce, którzy uczestniczyli w Międzyszkolnym Konkursie Wiedzy o Hipolicie Cegielskim organizowanym przez Zasadniczą Szkołę Zawodową w Trzemesznie. Wielkim zainteresowaniem w latach 80-tych i 90-tych cieszyły się spotkania z Zenonem Jurgońskim w Zasadniczej Szkole Zawodowej im. Hipolita Cegielskiego w Trzemesznie, który barwnie i ciekawie opowiadał młodzieży o ich patronie. Brał udział w uroczystościach tej szkoły: 1 października 1988 roku z okazji 40-lecia jej istnienia; w październiku 2002 roku – z okazji 20-lecia nadania jej imienia Hipolita Cegielskiego.

Odznaczenia

W 1999 roku Zenon Jurgoński otrzymał statuetkę “WOJTKI 99” – po raz pierwszy przyznawaną ludziom skromnym, o wielkich sercach i społecznikowskiej pasji przez redakcję “Przemian na Szlaku Piastowskim”, Radio Gniezno oraz czytelników i słuchaczy. Statuetki ” WOJTKI” to czarne, wykute z żelaza róże. Zrodziły się w kuźni artysty-kowala Wojciecha Kaczmarka w Gnieźnie. “Statuetki “Wojtków ” nie mają trafić do rąk osobistości z pierwszych stron gazet”. Są formą “wyróżnienia ludzi nie szukających poklasku, zaangażowanych w działania na rzecz innych “- tak uzasadniano wręczanie nagród. “To bardzo dobry pomysł, aby wyróżniać nietuzinkowych ludzi, skromnych, o wielkich sercach i społecznikowskiej pasji”-powiedziała podczas wręczania “Wojtków 99” Cyryla Staszewska, honorowy gość I Regionalnego Pikniku “Wojtki 99”.
27 sierpnia 2006 roku podczas gminnych dożynek w Ławkach Prezydent Towarzystwa im. Hipolita Cegielskiego, Marian Król, wręczył po śmierci Zenona Jurgońskiego jego żonie pamiątkową statuetkę “Hipolita”. Jego syn, Wojciech, który przejął pasję ojca, otrzymał medal młodego pozytywisty. -“To dla Ciebie, Tato “- takimi słowami Wojciech Jurgoński dedykował wręczony medal zmarłemu ojcu Zenonowi,

Śmierć

2 kwietnia 2005 roku zmarł Zenon Jurgoński. W uroczystościach pogrzebowych 6 kwietnia w Kruchowie żegnali go mieszkańcy Ławek i okolic oraz liczne delegacje.

Kontynuacja działalności Zenona Jurgońskiego

Po śmierci Zenona Jurgońskiego pasję ojca przejął jego syn Wojciech, który opiekuje się pomnikami upamiętniającymi pamięć Hipolita Cegielskiego. 6 stycznia 2013 r. przypadła dwusetna rocznica urodzin Cegielskiego. Sejmik Województwa Wielkopolskiego i Rada Miejska w Trzemesznie ogłosiły rok 2013 rokiem Hipolita Cegielskiego. Rada Miejska nadała medale ,, Za zasługi dla Miasta i Gminy Trzemeszno “. Jeden z nich otrzymała rodzina p. Jurgońskich. W uzasadnieniu uchwały napisano m. in.: ,,Po śmierci Zenona Jurgońskiego pasję ojca przejął jego syn Wojciech, który wielokrotnie podkreślał, że jest nieformalnym spadkobiercą spuścizny po Hipolicie Cegielskim…. ”.

Znaczenie postaci

Mieszkający w Ławkach pod Trzemesznem Zenon Jurgoński dał się poznać jako Polak, dla którego pojęcie patriotyzmu miało zawsze jasne i konkretne znaczenie. Przez wiele lat konsekwentnie walczył o realizację idei Hipolita Cegielskiego i o utrwalenie pamięci o jego zasługach dla Polski. Był społecznym kustoszem muzeum utworzonego w domu rodzinnym Hipolita Cegielskiego i opiekunem upamiętniających go pomników. Podczas wielu spotkań z młodzieżą starał się zawsze przybliżać odbiorcom idee Hipolita Cegielskiego i znaczenie patriotyzmu.

Źródła:

– Wywiad z synem Zenona Jurgońskiego- Wojciechem Jurgońskim

– Wywiad z p. Ewą Cegiel-Waszak- nauczycielem bibliotekarzem Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych im. Hipolita Cegielskiego w Trzemesznie

– Wywiad z Edmundem Szlachetą -dyrektorem Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych im. Hipolita Cegielskiego w Trzemesznie w latach 1972-1997

– Biuletyn okolicznościowy Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych im. Hipolita Cegielskiego w Trzemesznie. Trzemeszno, sierpień 2013 rok

– Biuletyn informacyjny Gminy Trzemeszno ” KOSYNIER”, listopad 2013 rok

– Gazeta ” Przemiany na Szlaku Piastowskim”, 1999 rok

– Gazeta ” Pałuki i Ziemia Mogileńska- wydania z wielu lat

– Pamiątki i zdjęcia rodzinne




Kalendarium:

  • 1918 ― Narodziny bohatera
  • 1926 ― Przeprowadzka
  • 1932 ― Edukacja
  • 1935 ― Edukacja
  • 1939 ― Edukacja
  • 1949 ― Edukacja
  • 1954 ― Ślub Zenona Jurgoński...
  • 1981 ― Tablica Pamiątkowa Hi...
  • 1982 ― Spotkania z młodzieżą...
  • 1982 ― Nadanie imienia Hipol...
  • 1999 ― Statuetka ,,Wojtki 99...
  • 2005 ― Śmierć.
  • 2006 ― Pośmiertne odznaczeni...
  • 2013 ― Syn- Wojciech Jurgońs...

Cytaty:

  • „Mieszkający w Ławkach ...”
  • „Dzisiaj w imieniu całe...”
  • „To bardzo dobry pomysł...”
  • „Żal, bo był to także d...”
  • „Cieszę się bardzo, że ...”
  • „Tak poznałem wielu cie...”
  • „Społeczny kustosz muze...”

Źródła:

  • Medal za “Zasług...
  • Zakłady Przemysłu Meta...
  • Zespół Szkół Ponadgimn...

Zobacz też:

  • > Hipolit Cegielski