Pochodzenie

Józef Krzyżański urodził się w Skarżynie (powiat turecki) dnia 14. stycznia 1912 roku. Jego rodzice – Walenty Krzyżański i Marianna Krzyżańska, z domu Kowalewska, byli rolnikami.

Dzieciństwo

Dzieciństwo spędził w swoim rodzinnym domu, w miejscowości Skarżyn. Mieszkał z rodzicami i rodzeństwem. Miał trzy siostry i czterech braci. Pomagał rodzicom w pracach w gospodarstwie rolnym.

Edukacja

Do Szkoły Podstawowej w Skarżynie uczęszczał w latach 1920–1924.

Etapy działalności

Wojsko i II wojna światowa

Józef, mając dwa lata, przeżył wybuch I wojny światowej. Gdy Polska odzyskała niepodległość, mały Józef miał już sześć lat. W roku 1930 Józef Krzyżański w wieku 18 lat wstąpił do wojska. Otrzymał przydział do piechoty i służył w kuchni. Od 1 do 19 września 1939 roku brał udział w wojnie obronnej. 19 września 1939 roku dostał się do niewoli niemieckiej jako jeniec wojenny. Najpierw przebywał w Stalagu XI A, 20. października 1939 roku został przeniesiony do Oflagu XI B, a następnie do Oflagu II C Woldenberg. Ostatnie wzmianki w dokumentach datowane są na 9. kwietnia 1944 roku. W obozie nadano mu numer jeńca – 1478. W obozach przebywał do 30. kwietnia 1945 roku. Łącznie jego walka z okupantem i niewola niemiecka trwały 5 lat i 7 miesięcy.

Po II wojnie światowej

Po zakończeniu II wojny światowej Józef Krzyżański wrócił z niewoli do domu, gdzie pracował w gospodarstwie rolnym. 13 września 1978 roku został przyjęty do Związku Bojowników o Wolność i Demokrację. Dnia 11 lipca 1984 roku uchwalą Rady Państwa Józef Krzyżański został odznaczony Medalem za Udział w Wojnie Obronnej 1939. Z dniem 18 grudnia 2001 roku Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej mianował, nie będącego w czynnej służbie wojskowej, szeregowego Józefa Krzyżańskiego na stopień podporucznika Wojska Polskiego. W 2004 roku Zarząd Główny Związku Kombatantów R.P. i Byłych Więźniów Politycznych w dowód uznania za obronę ojczyzny w 1939 roku, wręczył panu Krzyżańskiemu dyplom uznania. Wydarzenie to miało miejsce w 65. rocznicę wybuchu II wojny światowej.

Rodzina i działalność społeczna

Józef Krzyżański ożenił się z Marianną z domu Dolacińską. Z tego związku urodziło im się dwoje dzieci – Helena i Józef. Ojciec Józefa Krzyżańskiego – Walenty, zmarł w 1961 roku, matka Marianna w 1972 roku. Józef był strażakiem i należał do Ochotniczej Straży Pożarnej w Kosmowie. Zawsze i chętnie służył pomocą i radą swoim sąsiadom i znajomym. Ci którzy go znali, wspominają go jako człowieka uczciwego, z poczuciem humoru.

Śmierć

Józef Krzyżański zmarł 16 maja 2012 roku, doczekawszy setnych urodzin. Spoczął na miejscowym cmentarzu w Kosmowie obok swojej żony Marianny i syna Józefa.

Znaczenie postaci

Józef Krzyżański był patriotą, wiele uwagi poświęcał losom ojczyzny i jej dobru. Walczył o jej wolność, spędził wiele lat w niewoli niemieckiej. W pamięci kosmowian Józef Krzyżański pozostał najstarszym mieszkańcem wsi, zawsze wiernym swojej dużej i małej ojczyźnie.

Źródła

1. Księgi Parafii Rzymskokatolickiej pod wezwaniem św. Wawrzyńca w Kosmowie.

2. Informacje pozyskane podczas wywiadów i rozmów z członkami rodziny i znajomymi:

– panią Heleną Mokrzan – córką,

– panią Agatą Gorzałą – wnuczką,

– panią Marianną Zielińską – sąsiadką,

– panią Teresą Kłodzińską – sąsiadką.

3. Dokumentacja dotycząca życia i działalności Józefa Krzyżańskiego udostępniona przez rodzinę ( np. zdjęcia, legitymacje, listy, dyplomy itp.).