Wawrzyniec Nowacki

ur. 31 lipca 1897
zm.
Szkoła Podstawowa im. Tadeusza Kościuszki w Zespole Szkół w Jezierzycach Kościelnych

Wspomnienie o Powstańcu Wielkopolskim – część I.
Wspomnienie o Powstańcu Wielkopolskim – część II.
Zdjęć: 31
Filmów: 2

Pochodzenie

Wawrzyniec (Wawrzyn, Lorenz, Laurentius) Nowacki urodził się o godzinie 16.00, dnia 31 lipca 1897 r. w Jezierzycach Kościelnych (Deutsch Jeseritz) w powiecie wschowskim.

Tydzień później, w niedzielę, 8 sierpnia 1897 r. nasz bohater został ochrzczony w kościele w Jezierzycach Kościelnych. Jego chrzestnym był Józef Matuszczak. Imię Lorenz najprawdopodobniej otrzymał po swoim dziadku. Jest ono symboliczne, Wawrzyn (laur) oznacza bowiem m.in. bohaterski czyn, chwałę, triumf oraz waleczność i śmierć.

Rodzina

19 września 1891 roku ojciec Wawrzyńca – Józef Nowacki zawarł związek małżeński z Barbarą Buziak (Budziak) we Włoszakowicach (Luschwitz). Z aktu małżeństwa wynika, że prawdopodobnie oboje nie potrafili pisać. Podpisy pozostawione na dokumencie mają postać krzyżyków.

Małżeństwo doczekało się pięciu synów: Wojciecha, Józefa, Jana, Franciszka i Wawrzyńca.

Józef Nowacki posiadał gospodarstwo rolne. Najprawdopodobniej był wówczas stajennym (łac. agaso). Z relacji Józefy Nowackiej, której teść (Jan) był bratem Wawrzyńca Nowackiego, wiadomo, że przy rodzinnym domu znajdowała się kiedyś stajnia. Dowodem tego jest ślad na ścianie domu, pozostały po jej rozebraniu.

Udział w powstaniu wielkopolskim

Brak źródeł dotyczących udziału Wawrzyńca Nowackiego w powstaniu. Z relacji Józefy Nowackiej wiadomo, że dwudziestojednoletni chłopak poszedł walczyć wbrew woli rodziców. W Mórkowie, w okolicy Lipna znajdowała się powstańcza kwatera. Wawrzyniec znajdował się w środku, kiedy Niemcy wrzucili do niej przez okno granat. Źródła podają różne daty śmierci powstańca (np. 2 lutego 1919, 3 kwietnia 1919). Na nagrobku widnieje data 6 kwietnia 1919 r. Wawrzyniec został pochowany uroczyście, z honorami wojskowymi na cmentarzu w Jezierzycach Kościelnych.

W 2014 r. Stowarzyszenie Kibiców Lecha Poznań, ze zbiórek, których celem jest renowacja powstańczych nagrobków, sfinansowało nowy nagrobek Wawrzyńcowi Nowackiemu. Starano się wiernie zachować wygląd oryginału.

Znaczenie postaci

Wawrzyniec Nowacki to jedyny poległy w walce powstaniec wielkopolski pochowany na przykościelnym cmentarzu w Jezierzycach Kościelnych. Co roku przedstawiciele lokalnej społeczności czczą pamięć poległego powstańca, składając kwiaty i zapalając znicze na jego mogile.

Źródła:

Stanisław Malepszak, Gmina Włoszakowice. 800 lat dziejów, wyd. Urząd Gminy Włoszakowice, Włoszakowice, 2010 r.

Edmund Lepka, Od opola przemęckiego do włoszakowickiej gminy. Zarys monograficzny, Włoszakowice 2002 r.

Iwona Lorenz, Lipno w powstaniu wielkopolskim (w:) Głos Lipna, 6/2008, listopad-grudzień, s.8

Jarosław Jankowski, Lipno w powstaniu wielkopolskim – wspomnienie rodzinne (w:) Głos Lipna, 1/2006, styczeń-luty, s. 7.

Powstanie wielkopolskie 1919 r. we Włoszakowicach, (w:) Nasze Jutro, nr 271, styczeń 2013 r.

Wiesław Olszewski, Łukasz Jastrząb, Lista strat Powstania Wielkopolskiego od 27 grudnia 1918 roku do 8 marca 1920 roku, Politechnika Koszalińska, Koszalin 2009r., s. 304.

opr. Tadeusz Jabłoński, Lista strat powstania wielkopolskiego 1918/1919, Wojskowe Biuro Historyczne, Warszawa 1936r., s.71.

red. A.Grzesik, P.Jabłońska, A. Nawrot, Słownik symboli, Wydawnictwo Greg, Kraków, s.292

Dokumenty znajdujące się w Archiwum Państwowym w Lesznie oraz w biurze parafialnym w Gołanicach.

Relacja Pani Józefy Nowackiej – spokrewnionej z powstańcem wielkopolskim.

Informacje uzyskane od przedstawiciela Stowarzyszenia Kibiców Lecha Poznań.

Kalendarium:

  • 1897 ― Narodziny bohatera
  • 1897 ― Chrzest Wawrzyńca Now...
  • 1918 ― Udział w Powstaniu Wi...

Źródła:

  • Lipno w powstaniu wiel...
  • Lista strat Powstania ...
  • Możliwe tłumaczenia sł...
  • Renowacja nagrobka Waw...

Zobacz też: