Przykłady dobrych praktyk – scenariusze zajęć opracowanych metodą strategii wyprzedzającej

Scenariusze zostały napisane zgodnie z założeniami strategii wyprzedzającej, której  istotą jest samodzielne, aktywne organizowanie i przyswajanie wiadomości przez uczniów zanim podjęta zostanie  praca nad tematem pod kierunkiem nauczyciela. Poszczególne ogniwa zajęć wynikają z metodologii kształcenia wyprzedzającego według której uczniowie wcześniej samodzielnie gromadzą  informacje, poszukują odniesień we własnej dotychczasowej wiedzy, w związku z tematem, który ma być ostatecznie omawiany na lekcji. W strukturze zajęć dają się wyróżnić cztery etapy:

  • aktywacja wszystkich struktur zarówno organizacyjnych, jak i percepcyjnych, który stanowi podstawę do rozpoczęcia zajęć, wprowadzenia do tematu, objaśnienia podstawowych pojęć. 
  • przetwarzanie wszelkich materiałów zgromadzonych wokół tematu, wykonanie zadań w oparciu o przygotowane wcześniej źródła i warunki, uczniowie samodzielnie pracują pod kierunkiem nauczyciela, dokonują wyboru formy prezentacji uzyskanych efektów.
  • systematyzacja zdobytej wiedzy, jej uporządkowanie, opracowanie według ustalonych ram, dopracowanie całości, ewaluacja zajęć, wskazanie obszarów do doskonalenia.

Scenariusze mają bogatą obudowę źródłowe teksty, zdjęcia, schematy, filmy, zadania interaktywne, multimedialne dodatki poszerzające omawiane zagadnienia. Nauczyciel może wykorzystać je w całości, może także odpowiednio zgromadzony materiał dostosować do warunków i możliwości uczniów. Tematyka scenariuszy wynika z celów głównych  Projektu, uwzględnia także treści podstawy programowej.  Jest dostosowana do warunków organizacyjnych, do poziomu psychofizycznego i zgłaszanych przez uczniów zainteresowań. Obejmuje najbliższe środowisko lokalne, które dla uczniów stanowi interesujący obszar poznawczy. Bogactwo problemów, które zostały ujęte w przebiegu zajęć,  występują sytuacje zadaniowe wymagające od uczniów różnych rodzajów aktywności. Takie podejście powoduje, że proces kształcenia ma charakter wielostronnie aktywizujący uczniów w różnych formach organizacyjnych. W opracowaniach znajdują się bogate informacje o realizowanym problemie, wskazówki dla nauczyciela i instrukcje dla ucznia. Proponowane zajęcia służą także rozwijaniu twórczej inwencji i ekspresji ucznia, angażują go w różne dziedziny aktywności, stwarzają możliwość pracy samodzielnej i współpracy w zespołach. Zastosowanie zróżnicowanych metod i form pracy z uczniami przy wykorzystaniu urozmaiconych środków dydaktycznych zapewnia osiągnięcie zakładanych celów. Pokazana jest nowa rola nauczyciela, głównie  staje się on kierownikiem procesu, stwarza sytuacje edukacyjne,  które aktywizują uczniów do pracy nad problemami. Dba o warunki i sytuacje edukacyjne do zweryfikowania zdobytej przez uczniów wiedzy, udziela im wsparcia i wskazówek naprowadzających na rozwiązanie problemu. Ma także czas, aby  w trakcie zajęć  swobodnie komentować zagadnienie, prowadzić dyskusję. Zajęcia prowadzone w oparciu o  przygotowane scenariusze mogą być wzbogacane  własnymi wytworami w postaci naturalnych rekwizytów, kolekcji, albumów, nagrań wideo, oraz dostępnych narzędzi cyfrowych.  Po realizacji tematu uczniowie powinni zdobyć szereg praktycznych umiejętności i wiadomości. Przede wszystkim chodzi o to, aby uczeń potrafił dostrzegać zmiany w swoich zasobach wiedzy, powiązać teorię z praktyką, umiał wykorzystać zdobytą wiedzę w samodzielnym działaniu. Każdy scenariusz jest opatrzony krótkim wprowadzeniem do tematu, który nauczyciel może wykorzystać dla rozbudzenia zaciekawienia uczniów tematyką zajęć.