POCHODZENIE
Stanisław Kędzierski urodził się 3 listopada 1923 r. w Lgowie (gmina Żerków, powiat jarociński) w województwie wielkopolskim. Jego rodzina od kilku pokoleń zamieszkiwała w Wielkopolsce. Ojciec Walenty pochodził z Jeżewa (pow. gostyński), matka Emilia Dembińska z Żerkowa (pow. jarociński). Walenty Kędzierski walczył w powstaniu wielkopolskim, uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej i bitwie warszawskiej w 1920 roku. W listopadzie 1920 r. bezterminowo urlopowany z wojska. W 1922 r. rozpoczął pracę jako nauczyciel w szkole w Lgowie, a od 1926 r.był kierownikiem szkoły powszechnej w Goli (pow. jarociński). W 1928 r. rodzina Kędzierskich zamieszkała w Nowym Mieście nad Wartą, gdzie ojciec Stanisława objął stanowisko kierownika Szkoły Powszechnej i Dokształcania Zawodowego. Stanisław był najstarszy z 4 rodzeństwa, miał 3 siostry: Emilię, Danutę i Krystynę.
EDUKACJA
Szkołę powszechną ukończył w Nowym Mieście nad Wartą, następnie kontynuował naukę w gimnazjum w Jarocinie, gdzie do wybuchu wojny (1939 r.) ukończył 3 klasy. Ostatnią klasę gimnazjum ukończył poprzez tajne nauczanie. Po wojnie w 1949 r. zdał egzamin dojrzałości w Liceum Pedagogicznym w Krotoszynie. W 1959 r. ukończył Studium Nauczycielskie o kierunku matematycznym, a w 1977 r. Wyższe Studia Zawodowe na kierunku Wychowanie Fizyczne.
LATA 1939-1945
Po wkroczeniu wojsk niemieckich do Nowego Miasta w 1939 r. jego ojciec został wzięty jako zakładnik. 8 grudnia 1939 r. całą rodzinę wysiedlono do GG w rejon Opoczna. Najpierw mieszkali we wsi Ostrów, a od maja 1940 r. w Aleksandrowie (gm. Niewierszyn, pow. Opoczno), gdzie Walenty Kędzierski pracował jako nauczyciel w szkole powszechnej. W latach 1941-1943 najpierw z ojcem, a potem sam prowadził tajne nauczanie. Ojca 4 czerwca 1942 r. aresztowało gestapo. Najpierw był więziony w Tomaszowie Mazowieckim, następnie deportowany do Oświęcimia, gdzie zginął 10 sierpnia 1942 r. Stanisław Kędzierski w grudniu 1942 r. wstąpił do konspiracyjnej organizacji ZWZ później AK. Uczył się tam posługiwania bronią i brał udział w niewielkich akcjach np. w likwidacji w miejscowym urzędzie dokumentacji i maszyn do pisania. Niestety został powołany przez Niemców do tzw. służby budowlanej w Tomaszowie Mazowieckim, skąd po miesiącu udało mu się uciec. Na początku sierpnia 1943 r. wstąpił do oddziału partyzanckiego AK „Trojan”, a następnie „Wicher”. Najpierw miał pseudonim „Granat”, a później „Mściwy”. Jako partyzant walczył od 3 sierpnia 1943 r. aż do wyzwolenia tj. do 17 stycznia 1945 r. Początkowo był amunicyjnym. Wziął udział w 36 walkach i potyczkach. W jednym z wywiadów wymienił zdarzenia, które najbardziej utkwiły w jego pamięci. Była to pierwsza walka w jakiej wziął udział pod Kawęczynem na Krzyżówkach dnia 13 sierpnia 1943 r. Niemcy mieli spacyfikować kilka wsi w gminie Aleksandrów. Partyzanci przeszkodzili im w tym. Drugim z kolei zdarzeniem była likwidacja oddziału żandarmerii w Dąbrówce pow. Tomaszów Mazowiecki. Jego przełożony porucznik Witold „Wicher” Kucharski dnia 29 maja 1957 r. tak o nim pisze: ”Przez cały czas jego służby w partyzantce oceniałem go jako ambitnego i dzielnego podkomendnego, szanującego się człowieka oraz wzorowego i przykładnego partyzanta.” W partyzantce walczył w stopniu plutonowego. Pod koniec grudnia 1944 r. nadano mu stopień podporucznika. Dopiero w 1990 r. z okazji rocznicy zakończenia wojny otrzymał mianowanie na stopień porucznika.
PO ZAKOŃCZENIU WOJNY
Po zakończeniu wojny ujawnił się jako akowiec, został powołany do Oficerskiej Szkoły Piechoty w Lublinie. Po krótkiej służbie w wojsku, 20 września 1945 r. wrócił do Nowego Miasta nad Wartą, gdzie czekała na niego matka z siostrami (siostry były w czasie wojny sanitariuszkami AK).
PRACA ZAWODOWA
1 listopada 1945 r. rozpoczął pracę jako nauczyciel kontraktowy w Szkole Podstawowej w Klęce (gmina Nowe Miasto nad Wartą). Następnie 15 lutego 1950 r. został przeniesiony do szkoły w Dębnie. Od 1 lipca 1950 r. rozpoczął pracę w Szkole Podstawowej w Boguszynie na stanowisku nauczyciela i kierownika szkoły. Był dyrektorem szkoły aż do emerytury tj. do 31 sierpnia 1984 r. Z jego inicjatywy powstał nowy budynek szkoły, który oddano do użytku w 1964 r.
PRACA SPOŁECZNA
lStanisław Kędzierski był wielkim społecznikiem. Aktywnie działał w wielu organizacjach. Pełnił funkcję Komendanta Hufca ZHP w pow. jarocińskim,był harcmistrzem, działał w ZNP. Jako kurator sądowy wspierał wiele rodzin. Jego pasją był sport. Działał w Ludowych Zespołach Sportowych. Był instruktorem, ratownikiem WOPR. Posiadał patent sterownika i żeglarza jachtowego. Interesował się tradycją i historia regionu. Był pilotem wycieczek krajowych. Na emeryturze uczestniczył w redagowaniu książek -wspomnień o walkach partyzanckich w czasie II wojny światowej Oddziału Partyzanckiego AK „Wicher” Okręgu AK Łódź.
NAJWAŻNIEJSZE ODZNACZENIA I WYRÓŻNIENIA
1. Krzyż Walecznych (dwukrotnie) – został ustanowiony rozporządzeniem Rady Obrony Państwa z dnia 11 sierpnia 1920 r.m celem nagradzania czynów męstwa i odwagi, wykazanych w wojnie.
2. Srebrny Krzyż Orderu „Virtuti Militari” – najwyższe polskie odznaczenie wojskowe, nadawane za wybitne zasługi bojowe. Jest najstarszym orderem wojskowym na świecie, spośród nadawanych do chwili obecnej.
3. Odznaka Grunwaldzka- odznakę ustanowiono rozkazem Naczelnego Dowódcy Wojska Polskiego nr 155 z 22 lipca 1945 r. Była nadawana: żołnierzom odrodzonego Wojska Polskiego, którzy w latach 1939 – 1945 brali czynny udział w walkach z Niemcami, żołnierzom Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie – po ich powrocie do kraju, partyzantom w kraju i za granicą.
4. Medal Wojska (dwukrotnie) – polskie odznaczenie wojskowe. Medal Wojska został ustanowiony dekretem Prezydenta RP na Uchodźstwie w Londynie dnia 3 lipca 1945 r.
5. Medal Zwycięstwa i Wolności 1945 r. – polskie państwowe odznaczenie wojskowe ustanowione dekretem Rady Ministrów zatwierdzonym przez KRN z dnia 26 października 1945 r.
6. Krzyż Partyzancki- polskie państwowe odznaczenie wojskowe, ustanowione w celu upamiętnienia bohaterskiej walki zbrojnej żołnierzy oddziałów partyzanckich z hitlerowskim okupantem.
7. Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego – ustanowiona przez Ogólnopolski Komitet Frontu Jedności Narodowej w celu upamiętnienia tysiącletniej tradycji Państwa Polskiego, popularyzacji wartości patriotycznych, historycznych, gospodarczych i społecznych, walk wyzwoleńczych oraz dorobku Polski Ludowej.
8. Honorowy Dysk WKKFiT Poznań.
9. Złoty Krzyż Zasługi – polskie cywilne odznaczenie państwowe, nadawane za zasługi dla Państwa lub obywateli, ustanowione na mocy ustawy z dnia 23 czerwca 1923 r. i nadawane do chwili obecnej.
10. Medal za Udział w Walkach o Berlin – polskie odznaczenie wojskowe, nadawane przez Ministra Obrony Narodowej.
11. Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski – drugie pod względem precedencji polskie państwowe odznaczenie cywilne, nadawane za wybitne osiągnięcia na polu oświaty, nauki, sportu, kultury, sztuki, gospodarki, obronności kraju, działalności społecznej, służby państwowej oraz rozwijania dobrych stosunków z innymi krajami. Ustanowione przez Sejm Rzeczypospolitej ustawą z dnia 4 lutego 1921 r. jako najwyższe odznaczenie państwowe po Orderze Orła Białego.
12. Złota Odznaka za Zasługi dla Poznańskiej Chorągwi ZHP – harcerskie odznaczenie honorowe, najwyższe wyróżnienie w Związku Harcerstwa Polskiego.
13. Odznaka Honorowa za Zasługi w Rozwój Województwa Poznańskiego – honorowe wyróżnienie, nadawane osobom, jak również instytucjom czy organizacjom, które poprzez swoją działalność wnoszą wybitny wkład w rozwój gospodarczy, naukowy, kulturalny i społeczny województwa poznańskiego.
14. Złota Odznaka Związku Nauczycielstwa Polskiego najwyższe wyróżnienie Związku Nauczycielstwa Polskiego. Odznaka jest nadawana za szczególne osiągnięcia w działalności związkowej, społecznej, oświatowej i naukowej, przyczyniającej się do podniesienia rangi zawodu nauczycielskiego.
15. Odznaka Zasłużonego Działacza Ludowych Zespołów Sportowych.
16. Medal Komisji Edukacji Narodowej – polskie odznaczenie resortowe nadawane za szczególne zasługi dla oświaty i wychowania przez Ministra Edukacji Narodowej.
17. Krzyż za Zasługi dla ZHP – harcerskie odznaczenie honorowe, najwyższe wyróżnienie w Związku Harcerstwa Polskiego.
18. Odznaka Zasłużonego Działacza Ruchu Spółdzielczego.
19. Medal 40-lecia PRL – polskie cywilne odznaczenie państwowe okresu PRL.
20. Odznaka ZNP za Tajne Nauczanie.
21. Rozeta-Miecze do Krzyża za Zasługi dla ZHP – harcerskie odznaczenie honorowe, najwyższe wyróżnienie w Związku Harcerstwa Polskiego.
22. Krzyż Armii Krajowej – pierwotnie odznaka pamiątkowa wprowadzona 1 sierpnia 1966 r. przez generała Tadeusza Bora-Komorowskiego dla upamiętnienia wysiłków żołnierzy Polski Podziemnej 1939–1945. Nadawany był żołnierzom Armii Krajowej. Krzyż Armii Krajowej nadawano w Londynie. Nie został przyjęty do systemu odznaczeń PRL. Dopiero od 1992 r. został uznany za polskie odznaczenie wojskowe, nadawane przez Prezydenta RP. Jego nadawanie uznano za zakończone z dniem 8 maja 1999 r.
RODZINA
Ożenił się z Joanną Wojcieszak, która pochodziła z Poznania. W dzieciństwie zamieszkała w Nowym Mieście nad Wartą. Ze Stanisławem znali się z lat szkolnych. Mieli trzy córki: Ewę, Mirosławę i Eleonorę. Rodzina w 1950 r. zamieszkała w Boguszynie (gm. Nowe Miasto nad Wartą).
ZNACZENIE POSTACI
Pan Stanisław Kędzierski to postać zasługująca na uznanie i pamięć. Był Człowiekiem Czynu, patriotą, wiernym swoim ideałom i wartościom. To bohater nie tylko lokalny, ale narodowy , walczący za naszą ojczyznę. Zmarł 8 listopada 1996 r. w Łodzi. Pochowany został w Święto Niepodległości 11 listopada 1996 r. na cmentarzu parafialnym w Nowym Mieście nad Wartą.
Źródła
Informacje pozyskane podczas wywiadu z córką bohatera Mirosławą Kędzierską.
Dokumentacja osobista i zdjęcia udostępnione przez Mirosławę Kędzierską.
Jarociński słownik biograficzny: tom II, Towarzystwo Historyczne Kalisz, 2011.
Słownik biograficzny powiatu średzkiego:tom I, Józef Pluto, Środa Wlkp.2011.
Wiadomości Lokalne, 1991,nr 6, str.8.