Wywiad z Panem Eugeniuszem Kowalskim kliknij
Pochodzenie
Eugeniusz Kowalski urodził się w 1936 r. w Poznaniu w rodzinie robotniczo-chłopskiej. Jego matka i ojciec wywodzili się ze wsi z rodzin wielodzietnych. Ojciec Jan Kowalski (1903-1985) pochodził z wioski Mechlin koło Śremu. Był trzecim dzieckiem wśród 8-mio osobowego rodzeństwa. Ojciec służbę wojskową odbył w artylerii konnej początkowo w Poznaniu, później w Śremie. W wojsku był kanonierem. Po zawarciu związku małżeńskiego w 1927 r. i po odbyciu służby wojskowej został zatrudniony w PKP jako manewrowy na dworcu towarowym Poznań Główny. Po wybuchu II wojny pracował krótko na niemieckiej kolei. Przez lata wojny ukrywał się na terenie Niemiec. Po powrocie z Niemiec znów wrócił do pracy na PKP. I tak dotrwał do emerytury. Matka Władysława Kowalska zd. Konieczna(1908-1993) była córką Stanisławy i Antoniego-małorolnych chłopów z Mełpina. Była drugim dzieckiem wśród ośmioosobowego rodzeństwa. Po ukończeniu szkoły podstawowej przebywała w Poznaniu u krewnych ucząc się krawiectwa. Gdy miała 19 lat wyszła za mąż za Jana Kowalskiego i zamieszkali w Poznaniu. Chorowała na paraliż nerwowy, a mimo to potrafiła uczyć syna i szyć na maszynie krawieckiej. Gdy miała 80 lat przeszła operację i śmierć kliniczną. Zmarła w wieku 85 lat. Matkę zawsze uważał p. E. Kowalski za autorytet, miała wspaniały charakter, była dla każdego życzliwa i uczynna. Była osobą bezkonfliktową nauczyła naszego bohatera wyrozumiałości i służenia innym. Dziadkowie ze strony ojca: Antoni Kowalski pracował w Niemczech i okresowo przyjeżdżał do rodziny, babcia Helena Kowalska zd. Statucka zajmowała się wychowywaniem dzieci. Dziadkowie ze strony matki: Antoni Konieczny wcielony do armii pruskiej, brał udział w walkach po Verdun i został zatruty gazem bojowym. Nigdy nie odzyskał pełnego zdrowia i sprawności fizycznej. Babcia Stanisława Konieczna gospodarzyła na niewielkim gospodarstwie rolnym. Zmarła, gdy miała 92 lata.
Dzieciństwo i edukacja
Wczesne dzieciństwo
Z wczesnego dzieciństwa niewiele zapamiętał p. Eugeniusz. Mając dwa i pół roku p. Kowalski pojechał z matką do Poronina, widział Dunajec, do którego wrzucał kamienie. Utrwalił mu się obraz jak starsza dziewczynka wyjmowała kamienie z wody i przynosiła, a on ponownie wrzucał je do wody. Pamięta też zabawę z ojcem w odbijanie balonika i łzy kiedy balonik spadł na rozgrzaną płytę kuchennego pieca.
Okres wojny 1939-1945
Dwa tygodnie przed wybuchem wojny rodzice przeprowadzili się do nowo wybudowanego mieszkania (pokój, kuchnia i sień) w domku bliźniaczym w Żabikowie. Ojciec p. Kowalskiego zaangażował się w działalność podziemia. Gestapo chciało go aresztować, ale uciekł. Resztę wojny spędził w Niemczech u niemieckiego gospodarza w miejscowości Scheinebeck koło Magdeburga. Po ucieczce ojca p. Eugeniusz zamieszkał u dziadków (rodzice ojca) we wsi Mechlinie koło Śremu. Matka zaczęła zarabiać szyciem, a zapłatą za jej pracę była żywność, zboże. Łączność z ojcem była zachowana, jednak korespondencja przychodziła na inny adres. Matka w wolnych chwilach uczyła czytać, pisać i liczyć p. Eugeniusza. Z okresu wojny p. Kowalski zapamiętał jak na jego oczach niemiecki żołnierz zastrzelił polskiego i na dodatek przekuł go bagnetem. Był to pod Kutnem.
Po wyzwoleniu
Nauczanie przez matkę opłaciło się, bo p. Eugeniusz został przyjęty do II klasy po sprawdzeniu umiejętności i wiadomości przez kierownika szkoły p.Rajewskiego. Po powrocie ojca z niewoli rozpoczęto remont uszkodzonego domu w Żabikowie. W tym czasie nasz bohater przebywał u dziadków w Mełpinie (rodzice matki), tam 8 grudnia 1945 r przyjął I Komunię Św. Wiosną 1946 r. mógł już powrócić do Żabikowa. Uczył się w klasie IV, zapamiętał wspaniałych nauczycieli wychowawczynię Bolesławę Muller, Aleksandra Pietrzaka, Stanisława Górniaczyka i Różańskiego. W 1948r. rozpoczął naukę w Państwowym Gimnazjum i Liceum Ogólnokształcącym im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu. W 1953r. ukończył Technikum Budowlane, zdał egzamin dojrzałości i uzyskał zawód technika budowlanego. W 1968r. otrzymuje dyplom inżyniera budownictwa Politechniki Poznańskiej.
Działalność w Harcerstwie
Do ZHP wstąpił, jako zuch w 1946 roku, do 5 – tej Drużyny „Słowian” w Żabikowie. Przyrzeczenia harcerskie złożył w 1947 roku. Miało to miejsce przed kościołem św. Jana Bosko w Luboniu. 5-ta Drużyna Harcerzy im. Tadeusza Kościuszki, do której wstąpił należała do Hufca Harcerskiego Mosina. Po zjeździe łódzkim działaczy harcerskich w 1956 roku nastąpiła odnowa harcerstwa. W 1958 roku Drużyna wiedzie prym w Hufcu Poznań – Powiat. W tym też roku organizuje 25-lecie istnienia Drużyny. Reaktywuje Dętą Orkiestrę Harcerską przy Drużynie. Orkiestra osiąga w krótkim czasie odpowiedni poziom artystyczny i występuje na różnych uroczystościach m. in. 1-szo Majowych w Mosinie i w Stęszewie. Pan Eugeniusz bardzo zaangażował się w działalność harcerską. Nadmiar pracy zawodowej i włączenie się w pracę społeczną głównie na terenie Spółdzielni, w której pracował spowodowały, że przerwał studia. Powrócił na nie po pięcioletniej przerwie za namową Tadeusza Sowińskiego, znajomego rodziców. Dla drużyny zorganizował obozy: kolarski, dookoła Wielkopolski w 1958 r. , kolarski po Ziemi Lubuskiej w 1959 r. , Obóz stały w Górach Sowich pod Przełęczą Jugowską w 1960 roku i podobóz w ramach zgrupowania Hufca Poznań – Powiat w Pogorzelicy nad morzem w 1961 roku. Z chwilą powołania Pana Eugeniusza na ćwiczenia wojskowe we wrześniu 1964 roku na kurs chorążych, przekazał Drużynę Harcerską Stanisławowi Kubiakowi. Później drużynowi zmieniali się. W okresie od 01.10.1963 roku do 31.08.1965 roku Pan Kowalski pełnił funkcję Komendanta Ośrodka Harcerskiego w Luboniu, z trzy miesięczną przerwą w okresie pobytu na ćwiczeniach wojskowych. Ośrodek Harcerski był jednostką mniejszą od Hufca i podlegał Hufcowi Poznań – Powiat. Skupiał wszystkie drużyny zuchowe i harcerskie na terenie Lubonia. W latach 1967 do 1975 Pan Eugeniusz był członkiem Komisji Rewizyjnej Hufca Poznań – Powiat i Szarych Szeregów. Po reorganizacji administracji państwowej w 1975 roku powstaje w Luboniu Hufiec Harcerski. Eugeniusz Kowalski zostaje członkiem Komendy Hufca i zarazem Zastępcą Komendanta. Z funkcji tych rezygnuje w 1978 roku. W okresie od 02.01.1964 do 31.12.1981 roku pełnił stanowisko Komendanta Szczepu Harcerskiego „Żabikowo”. Szczep skupiał 5- tą Drużynę Harcerek im. Marii Konopnickiej, 5-tą Drużynę Zuchów „Słowian” i 5-tą Drużynę Harcerzy im. Tadeusza Kościuszki. W 1975 roku dla klubu krajoznawczego „HEP- Żabikowo” Pan Eugeniusz zorganizował obóz wędrowny w Sudetach (Góry Bystrzyckie, Góry Stołowe). W 1979 roku dla Szczepu Harcerskiego „Żabikowo” dla 120 uczestników stały obóz w Górach Wałbrzyskich, w Zagórzu Śląskim, w bazie Huty Szkła „Lustrzanka” spełniającej nowoczesne warunki obozowania. Pracując w harcerstwie wprowadził do pracy z młodzieżą tematykę krajoznawczą i turystyczną. Miał też ku temu okazję uczestnicząc w zimowisku w Zakopanem organizowanych przez Hufiec, gdzie powierzono mu realizowanie programu krajoznawczo – turystycznego. Był to program opracowany przez naszego bohatera specjalnie dla drużyn harcerskich. Program nazywał się „Harcerska Ekspedycja Poznawcza”. Na każdym obozie powołany był instruktor harcerski do spraw turystyki i krajoznawstwa. Pan Eugeniusz otrzymał kolejne nominacje na stopnie instruktorskie: przewodnika, podharcmistrza i harcmistrza. 2 lipca 1979 roku Główna Kwatera Harcerstwa mianowała Pana Eugeniusza Kowalskiego Harcmistrzem Polski Ludowej. Za działalność w szeregach ZHP wyróżniono Go Brązową Odznaką im. Janka Krasickiego. Odznaki za Zasługi dla Wielkopolskiej Organizacji ZHP i Złotą Odznakę Za Zasługi dla Poznańskiej Chorągwi ZHP.
Działalność w PTTK-u
Pan Eugeniusz zdecydował się na podjęcie pracy społecznej w Gozdnicy, tam spotkał rówieśników pochodzących z różnych stron kraju. Był rok 1953 i 1954 rozmowy z kolegami i wspólne ubolewanie o upadku ruchu harcerskiego, zrodziły myśl wspólnego działania. Koło „PTTK”, które gromadziło młodych ludzi zainteresowanych turystyką. Koło „PTTK” należało do Oddziału w Zielonej Górze. Działalność w PTTK rozpoczął będąc na nakazie pracy w Gozdnicy. W Poznaniu na dobre zaczął udzielać się w PTTK w styczniu 1972 r. w Oddziale PTTK Poznań – Nowe Miasto. Był członkiem Prezydium Zarządu O/PTTK Poznań – Nowe Miasto (1976-1980.). Pełnił też wiele funkcji na szczeblu wojewódzkim. Był uczestnikiem Okręgowej Komisji Krajoznawczej PTTK w Poznaniu w latach (1972-1975 ), a następnie członkiem Wojewódzkiej Komisji Krajoznawczej do 03.01.1991 r. to jest do czasu likwidacji ZW PTTK przez Zarząd Główny PTTK. Zarząd Wojewódzki PTTK w Poznaniu powierzył mu funkcje Komisarza Sztabu Wojewódzkiego Kampanii Programowej PTTK (1976-1981). Była czteroletnia kampania programowa gromadząca wiele materiałów, które zostały przekazane do Wojewódzkiej Biblioteki PTTK. Na Zjazdach Wojewódzkich PTTK wybrano Pana Eugeniusza członkiem Wojewódzkiego Sądu Koleżeńskiego (1977-1981), a następnie uczestnikiem Zarządu Wojewódzkiego (1981-1991). Był założycielem Klubu Krajoznawczego HEP – Żabikowo i jego wiceprezesem od chwili utworzenia (01.06.1975) do 1982r. kiedy to klub został zmieniony na Koło PTTK nr.1 . Założył też Klub Górski„LIMBA’’ 14.04.1975r. i był jego pierwszym prezesem do 1984r. Klub Górski „LIMBA’’ powstał w wyniku zakończenia kursu kandydatów na Przodowników Turystyki Górskiej. Klub należał początkowo do Oddziału PTTK Poznań- Nowe Miasto. Trudności lokalowe powodowały , że spotkania klubowe, te programowe i te uroczyste odbywały się w różnych miejscach Poznania. 14 listopada 1980r. utworzył Oddział PTTK w Luboniu, został jego prezesem i pełni funkcję do dzisiaj. Tworząc Oddział PTTK w Luboniu, który liczy sobie 34 lata miał na uwadze chęć służenia swoją pracą społeczną środowisku w jakim zamieszkał. Od początku zaangażowania się w działalności PTTK starał się doskonalić swoje umiejętności turystyczne, wzbogacać wiedzę krajoznawczą. Działalność w PTTK znalazła uznanie władz PTTK. Zarząd Główny wyróżnił go Złotą Odznaką za Pracę z młodzieżą w PTTK (07.05.1976r.). Srebrną Honorową Odznakę PTTK otrzymał 26.09.1980r. , a Złotą Honorową Odznakę PTTK 17.10.1995r. Poszczególne Komisje działające przy Zarządzie Głównym PTTK doceniając jego społeczną działalność programową PTTK mianowały Pana Eugeniusza Zasłużonym Instruktorem Krajoznawstwa 20.05 1995r.
Twórca herbu Lubonia
W dwadzieścia dwa lata po uzyskaniu praw miejskich Luboń otrzymał swój herb, nawiązujący do historii i współczesności miasta. Pomysł opracowania herbu zrodził się w Klubie Krajoznawczym HEP- Żabikowo. Projektodawcą i autorem herbu ofiarowanego w prezencie swemu miastu, był Eugeniusz Kowalski. Herb Miasta Lubonia wywodzi się z przeszłości, tradycji i współczesności. Podzielony jest na trzy pola. Każda z tych części symbolizuje jakąś istotną cechę miasta. Pierwsze pole po lewej stronie symbolizuje Pamięć Narodową. Na tle biało-niebieskiego pasiaka występuje drut kolczasty i kwiat – czerwony goździk. Pasiak stanowi symbol prześladowań społeczności lubońskiej, w czasie okupacji hitlerowskiej w obozie karno-śledczym w Żabikowie. Drut kolczasty – łącznie z pasiakiem symbolizuje miejsca Pamięci Narodowej znajdujące się na terenie Lubonia. Czerwony goździk- jest symbolem czczenia pamięci tych wszystkich, którzy zginęli w walce o lepszą przyszłość oraz tych, którzy walką swą pisali krwawą historię narodu polskiego. Społeczeństwo Lubonia szczególnie cechuje pamięć o tych ludziach. Obóz karno- śledczy w Żabikowie powstał w 1943r. na terenach byłej cegielni. Otoczony był gęstymi zasiekami z drutu kolczastego w podwójnym ogrodzeniu. Obóz posiadał dwie wieże strażnicze z reflektorami oraz wiele urządzeń takich jak stalowe bunkry, studnia, druciany kosz, gliniany karcer, basen ppoż.- przeznaczony do znęcania się nad więźniami. Drugie pole po prawej stronie symbolizuje przemysł. Na tle złotego koloru kontury budynków fabrycznych. Kontury- symbolizują budynki przemysłowe istniejącego i rozwijającego się w Luboniu przemysłu chemicznego i spożywczego. Złoty kolor- oznacza bogactwo dla kraju płynące z przemysłu. Trzecie pole na dole symbolizuje rolnictwo. Na szaro- brunatnej ziemi ciągnik na tle wschodzącego słońca. Ciągnik i kolor szaro-brunatny- jest symbolem nowoczesnego rolnictwa i ogrodnictwa, stanowiących poza przemysłem ważną gałąź w gospodarce Lubonia. Wschodzące słońce na tle błękitnego nieba- symbolizuje „Zwycięską Wiosnę”, która zrzuciła kajdany niewoli i przyniosła upragnioną wolność.
Dyplomy
Dyplom Honorowego Członka Klubu Górskiego „Limba”
Za 10 letnią działalność w Ruchu Młodzieżowym na rzecz rozwoju Związku Harcerstwa Polskiego
Za organizowanie Ruchu Harcerskiego na terenie Lubonia
Za wybitne zasługi w pracy zawodowej i społecznej w XXV Rocznicę Wyzwolenia miasta Lubonia
Za aktywną pracę społeczną w Ośrodku Z.H.P. w Luboniu
Za aktywną działalność społeczną w upowszechnianiu turystyki i krajoznawstwa
Za 15-letnią działalność w Hufcu Poznań-Powiat w latach 1960-1975
Dyplomy uczestnictwa
II Ogólnopolskim Indywidualnym Rajdzie Wielodyscyplinowym „ Na Tropach Folkloru”
II Ogólnopolskim Indywidualnym Rajdzie Wielodyscyplinowym „Nasz Rodowód”
Szkoleniu działaczy PTTK województwa poznańskiego w dniach 5-7 grudnia 1997 roku w Różance
Plenerowym posiedzeniu dydaktyczno-szkoleniowym Głównej Komisji Rewizyjne PTTK Działaczy Oddziałowych
Komisji Rewizyjnej Wielkopolskiej Korporacji Oddziałów PTTK
Regionalnej Konferencji Oddziałów PTTK Województwa Wielkopolskiego
Wielkopolskim Zlocie Przodowników Turystyki Pieszej PTTK
Zaświadczenia:
Ukończenia kursu dla Kandydatów na Przewodnika Turystyki Górskiej PTTK
Zdobycie uprawnień na Instruktora Kształcenia Kadr
Mianowanie na Instruktora Krajoznawstwa Polski
Nadanie Honorowego Przewodnika Turystyki Pieszej PTTK
Ukończenie kursu instruktażowego dla kierowników placówek wypoczynku dzieci i młodzieży
Odznaczenia i wyróżnienia :
Państwowe:
Złoty Krzyż Zasługi 07.09.2001 r.
Medal Komisji Edukacji Narodowej wydany przez Ministra Edukacji Narodowej 2007.
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski wydany przez Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej 2010.
Medal “Pro Memoria” wydany przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych 2011.
Samorządowe
Honorowa Odznaka „Za Zasługi w Rozwoju Woj. Poznańskiego” 07.07.1978 r.
Honorowa Odznaka Miasta Poznania 31.08.1979 r.
Honorowy Dysk Wydziału Kultury Fizycznej i Turystyki Urzędu Woj. w Poznaniu 06.10.1980 r.
Medal Pamiątkowy z okazji XXX-lecia praw miejskich w Luboniu 18.02.1985r.
Medal Pamiątkowy „Znicz Pamięci – Pokoju” 1988 r.
Honorowa Odznaka „Za Zasługi dla Woj. Wielkopolskiego” 10.10.2003 r.
Medal Zasłużony dla Miasta Lubonia 23.06.2004 r.
Organizacyjne – Harcerskie
Brązowa Odznaka im. Janka Krasickiego 20.06.1974r.
Odznaka „Za Zasługi dla Wielkopolskiej Organizacji ZHP” 26.08.1997 r.
Złota Odznaka „Za Zasługi dla Poznańskiej Chorągwi ZHP” 29.09.1980r.
Organizacyjne – PTTK
25 lat w PTTK 12.11.1970 r.
Złota Odznaka „Za pracę z młodzieżą w PTTK” 07.05.1976 r.
Honorowa Odznaka PTTK Poznań Nowe Miasto 25.06.1976 r.
Srebrna Honorowa Odznaka PTTK 26.09.1980 r.
Złota Honorowa Odznaka PTTK 17.10.1985 r.
Honorowa Odznaka PTTK im. Cyryla Ratajskiego w Luboniu 14.12.1990 r.
Złota Odznaka Honorowa TPPR 29.09.1983r.
Medale:
Medal za wybitne zasługi w krzewieniu idei krajoznawstwa – nadany na Kongresie Krajoznawstwa w Płocku 11.04.1980 r.
Medal Pamiątkowy za działalność w rozwoju turystyki i krajoznawstwa z okazji 75-lecia PTTK o 10-lecia Oddziału Poznańskiego PTTK 1983 r.
Medal Pamiątkowy z okazji 111-lecia zorganizowanej turystyki górskiej w Poznaniu 1984 r.
Medal Pamiątkowy w piątą rocznicę istnienia Oddziału PTTK w Luboniu 1985 r.
Medal Pamiątkowy w setną rocznicę śmierci Kazimierza Kantaka 1986 r.
Medal Pamiątkowy X-lecia Rajdu Kolarskiego po Miejscach Pamięci Narodowej Grudziądz 04.04.1986r.
Medal Pamiątkowy z okazji XX-lecia zorganizowanej turystyki w Swarzędzkich Fabrykach Mebli 1986 r.
Plakietka Pamiątkowa 75-lecia Oddziału Poznańskiego PTTK 1988 r.
Medal Franciszka Jaśkowiaka za zasługi w rozwoju turystyki i krajoznawstwa w Wielkopolsce w Luboniu 22.01.1994 r.
Medal 125-lecia TT-PTT-PTTK 04.12.1998 r.
Medal okolicznościowy O.PTTK w Luboniu z okazji 125-lecia TT 04.12.1998r.
Medal okolicznościowy 40-lecia zorganizowanej turystyki górskiej 18.12.1999 r.
Medal 50-lecia PTTK 1950-2000 16.12.2000 r.
Medal Pamiątkowy 20 lat Oddziału PTTK Luboń 2000 r.
Medal 50-lecia Komisji Turystyki Pieszej ZG PTTK 14.11.2002 r.
Medal Cyryla Ratajskiego Oddziału PTTK w Luboniu 13.12.2003 r.
Odznaka Honorowa “Za Zasługi dla Turystyki” wydana przez Minister Sportu i Turystyki 2008.
Znaczenie postaci
Pan Eugeniusz Kowalski to skromny i miły człowiek. Przez całe swoje życie działał społecznie na rzecz innych, zwłaszcza dzieci i młodzieży. Działalność w harcerstwie i opracowanie programu HEP (Harcerska Ekspedycja Poznawcza) pozwoliła na zdobywanie stopni i sprawności harcerskich. Organizował i pełnił funkcje komendanta obozów harcerskich. Prężnie działał w PTTK, założył Oddział w Luboniu i koła. Uratował istnienie Rajdu „Pamięć Wiecznie Żywa”. Dużo satysfakcji przynoszą p. Eugeniuszowi organizowane rajdy o charakterze przyrodniczym oraz rajdy szlakami sławnych Polaków. Opracował pierwszy herb Lubonia, w którym uwzględnił specyfikę wszystkich trzech wsi wchodzących w skład miasta. Wystąpił do władz miasta Lubonia o uznanie alei lipowych pomnikami przyrody, które zostały wpisane do rejestru pomników przyrody województwa wielkopolskiego. Wiele czasu i wysiłku poświęcił na pracę z młodzieżą, organizował obozy wędrowne i zimowiska, łącznie 34. Za swoją pracę został odznaczony wieloma odznaczeniami, medalami, dyplomami, zarówno państwowymi, samorządowymi, organizacyjnymi: harcerskimi i PTTK. Pan Eugeniusz przekazuje kolejnym pokoleniom piękno ojczyzny, uczy odkrywania krajoznawczych skarbów i zadowolenia z wędrowania szlakami. Cieszy się z tego, że może zrobić coś dobrego dla innych.