Zasady przyznawania medali im. Józefa Marcińca
Film o pracy nad biogramem Józefa Marcińca
Koźmin miastem kwiatów i zieleni
Towarzystwo Miłośników Koźmina
Park im. Powstańców Wielkopolskich w Koźminie Wlkp.

Pochodzenie

Józef Marciniec urodził się w Toruniu jako syn Józefa Marcińca wybitnego organizatora życia ogrodniczego w Wielkopolsce, współzałożyciela i prezesa Towarzystwa Ogrodniczego w Poznaniu oraz prezesa Wielkopolskiego Związku Towarzystw Ogrodniczych i Marii z Męczarskich.

Dzieciństwo

Kiedy miał 4 lat rodzina przeprowadziła się do Poznania.

Edukacja

W Poznaniu uczęszczał do szkoły powszechnej i średniej. Następnie wyjechał do Niemiec na 2-letnią praktykę w zakładach ogrodniczych w Berlinie i Quedlinburgu. Po jej ukończeniu udał się do Francji, gdzie w latach 1911-1913 studiował ogrodnictwo w Bourge la Reine pod Paryżem. W czasie studiów założył z bratem Władysławem Marcińcem i innymi młodymi polskimi ogrodnikami Polskie Towarzystwo Ogrodnicze w Paryżu.

Etapy działalności

W 1913 roku został członkiem Naczelnego Towarzystwa Ogrodników Francji. Aby pogłębić swoją wiedzę i umiejętności odbył roczną praktykę ogrodniczą w Londynie. Do kraju wrócił krótko przed wybuchem I wojny światowej i podjął pracę w zakładzie ogrodniczym swego ojca Józefa w Poznaniu. W 1915 roku został powołany w szeregi wojska niemieckiego i wziął udział w walkach na Bałkanach. Wziął również udział w Powstaniu Wielkopolskim. Pełnił funkcję inspektora urzędu żywnościowego. Jeszcze w czasie I wojny światowej tj. w 1917 r. zawarł związek małżeński z Zofią Janiszewską, z którą miał sześć córek: Irenę, Aleksandrę, Krystynę, Marię, Józefę i Zofię.

Praca zawodowa

Dnia 1 kwietnia 1919 roku powołano go na stanowisko dyrektora Szkoły Ogrodniczej w Koźminie, na którym to pozostał do 31 sierpnia 1951 r. Po II wojnie światowej nie przyjął proponowanego mu stanowiska dyrektora Ogrodniczego Liceum w Świerklańcu koło Tarnowskich Gór, ani następnie w Radzyminie. Okres I wojny światowej ujemnie wpłynął na stan budynków i zaplecza ogrodniczego. W ciągu dwóch lat, dzięki pozyskaniu przez dyrektora znacznych funduszy z Wielkopolskiej Izby Rolniczej, uporządkowano szklarnie, ogrody i zaplecze. Ogólna powierzchnia ogrodów wynosiła wówczas 14 ha i obejmowała sad z plantacjami krzewów owocowych, ogród owocowy, winnice zawierające duży dobór odmian winorośli, które mogą być uprawiane w polskich warunkach klimatycznych, ogród ozdobny prowadzony w stylu architektoniczno-regularnym, hodowlę róż, park posiadający duży zbiór drzew i krzewów zarówno liściastych jak i iglastych oraz dużą, wzorowo prowadzoną pasiekę. W roku 1922 dyrektor szkoły wspólnie z nauczycielami opracował plan dalszego rozwoju bazy szkolnej. Następuje rozwój ogrodów pokazowych, urządzono wzorowe laboratorium chemiczne, a w 1926 roku nowoczesną stację zwalczania chorób roślin. W 1932 roku siedziba Szkoły Ogrodniczej z ulicy Strzeleckiej zostaje przeniesiona do zamku. Szkoła Ogrodnicza prowadzona przez Józefa Marcińca zajmowała się także upowszechnianiem wiedzy ogrodniczej. W 1926 roku szkoła brała udział w Pokazie Ogrodniczym w Poznaniu, gdzie wystawiono 30 odmian winogron gruntowych, 5 odmian szklarniowych, 20 odmian jabłek, 10 odmian gruszek i nową odmianę pomidorów zwanych “pomidorami koźmińskimi”. Szkoła w okresie międzywojennym zyskała bardzo dobrą opinię nie tylko w Wielkopolsce, ale w całym kraju.

Działalność społeczna

Józef Marciniec angażował się w działalność społeczną na rzecz miasta i środowiska koźmińskiego. W 1919 roku był delegatem z Wielkopolski na Ogólnopolski Zjazd Ogrodników w Warszawie. W latach 1922-24 piastował stanowisko inspektora ogrodnictwa w obiektach reprezentacyjnych Rzeczypospolitej Polskiej. Był prezesem Powiatowego Związku Ogrodniczego w Krotoszynie. W Wojewódzkim Związku Ogrodniczym działał w Komitecie Szkolenia Przywarsztatowego uczniów ogrodników. Był aktywnym członkiem Polskiego Związku Producentów Drzew i Krzewów. Napisał wiele artykułów fachowych do prasy krajowej i zagranicznej. M. in. w czasopiśmie “Ogrodnik” z 1925 roku zamieścił cykl artykułów pt. “Stan ogrodnictwa w Zachodniej Europie”. W 1921 roku powołał Towarzystwo Upiększania Miasta, którego został prezesem. Za cel Towarzystwo postawiło sobie dbałość o estetyczny wygląd miasta, popularyzowanie wiedzy o przeszłości oraz kierowanie wszelkimi przejawami życia kulturalnego. To w Towarzystwie zostało wprowadzone w czyn hasło “Koźmin miastem kwiatów i zieleni”. Spadkobiercą tego Towarzystwa jest obecnie Towarzystwo Miłośników Koźmina Wlkp. W 1938 r. uczestniczył w XII Międzynarodowym Kongresie Ogrodniczym w Berlinie. Z jego inicjatywy szkoła brała udział w licznych wystawach i pokazach ogrodniczych. W okresie okupacji hitlerowskiej pracował jako technik i księgowy u Niemca Richarda Reicherta, który przejął w użytkowanie szkolne gospodarstwo. Będąc głównym koordynatorem prac w parku miejskim w Koźminie, przeniósł do niego krzewy i rośliny ze zniszczonych ogrodów szkolnych. Po zakończeniu działań wojennych wspólnie z pracownikami szkolnego gospodarstwa przystąpił do organizowania szkoły na nowo. W 1950 r. zdał egzamin dyplomowy w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie i uzyskał dyplom inżyniera ogrodnika. Po odejściu ze szkoły, od kwietnia 1952 r. pracował jako inspektor do spraw obrotu towarowego w Przedsiębiorstwie Skupu Owoców i Warzyw w Pleszewie, a następnie w Rejonowej Spółdzielni Ogrodniczej w Jarocinie. Jednocześnie działał w Naczelnej Organizacji Technicznej i współuczestniczył w zorganizowaniu poznańskiego Oddziału Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Ogrodnictwa. W 1958 roku był delegatem NOT na Międzynarodowy Kongres Ogrodniczy w Nicei, gdzie referował stan szkolnictwa ogrodniczego w Polsce. W 1965 roku otrzymał emeryturę specjalną za zasługi dla Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej. Józef Marciniec zmarł 26 listopada 1971 roku i pochowany został na cmentarzu w Koźminie, na tym, którego sam był projektantem.

Odznaczenia

W okresie międzywojennym otrzymał następujące odznaczenia: Medal Bojowników Niepodległości i Złoty Krzyż Zasługi. W Polsce Ludowej: Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski i Odznakę honorową “Za zasługi dla województwa poznańskiego”. Oprócz tego był honorowym członkiem Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Ogrodniczych. Dobra renoma prowadzonej przez niego szkoły, zaangażowanie społeczne legły u podstawy decyzji Centralnego Polskiego Związku Ogrodników w Polsce o nadaniu Józefowi Marcińcowi w 1927 roku godności członka honorowego. Dla uczczenia jego pamięci i zasług dla miasta Rada Narodowa Miasta i Gminy Koźmin przemianowała ulicę Przemysłową na ulicę Józefa Marcińca. W październiku 2004 r. doszło do spotkania z wnuczką byłego dyrektora Szkoły Ogrodniczej w Koźminie Józefa Marcińca, Marią Skibińską-Jakubowską i jej mężem Jarosławem Jakubowskim oraz m. in. Michałem Pietrowskim. Podczas spotkania narodził się pomysł, aby z okazji 140-lecia szkół w koźmińskim zamku i nadania Zespołowi Szkół Ponadgimnazjalnych imienia Józefa Marcińca wydać pamiątkowy medal. Podczas spotkania z dyrektorem ZSzP Andrzejem Joachimiakiem ustalono, że będzie to medal im. Józefa Marcińca “Zasłużony dla szkół w zamku koźmińskim” nadawany corocznie przez jego kapitułę.

Znaczenie postaci

Józef Marciniec jest autorem projektu i realizacji koźmińskiego parku. Zaprojektował nowy cmentarz przy ul. Poznańskiej, a także wykonał projekt zagospodarowania terenów wokół basenu kąpielowego. Wykształcił rzesze ogrodników. Jako dyrektor szkoły, oprócz czynności dydaktyczno – wychowawczych nawiązywał kontakty ze szkołami ogrodniczymi we Francji, Holandii, Belgii, Niemczech i byłej Czechosłowacji. Kontakty te ułatwiały mu organizowanie praktyk zagranicznych, co przyczyniało się do lepszego kształcenia praktycznego. Dlatego absolwenci koźmińskiej Szkoły Ogrodniczej byli cenionymi fachowcami. Był autorem wielu opracowań dotyczących ogrodnictwa i szkolnictwa ogrodniczego. Działał aktywnie w wielu organizacjach ogrodniczych. Znał biegle język niemiecki, angielski i francuski.

Źródła

1) Praca zbiorowa pod redakcją Michała Pietrowskiego “140 – lecie szkół w koźmińskim zamku”, Jarocin 2005 r.

2) Praca zbiorowa pod redakcją Michała Pietrowskiego “Z historii szkół w zamku koźmińskim 1865 – 1995”, Jarocin 1995 r.

3) “Echo Koźmina” – 2004 nr 3 (Michał Pietrowski), 2005 nr 5 (Michał Pietrowski), 11 (Grzegorz Pierzchała)

4) Antoni Suszka “Szkice koźmińskie” nr 3 z 1989 r.

5) Spotkanie z Michałem Pietrowskim w Muzeum Ziemi Koźmińskiej

6) Spotkanie z Piotrem Osuchem w Izbie Patrona Szkoły Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych im. Józefa Marcińca w Koźminie Wlkp.

7) Wywiad z Marią Harasimowicz członkiem Towarzystwa Miłośników Koźmina w Poznaniu

8) Rozmowa z wnuczką Józefa Marcińca Marią Skibińską – Jakubowską