Powrót Encyklopedia Wielkopolan „Łatwo jest mówić o Polsce, trudniej dla niej pracować, jeszcze trudniej umrze...”

Roman Gmerek

ur. 30 lipca 1926
zm. 23 listopada 2009
Zespół Szkół w Czajkowie - Szkoła Podstawowa w Czajkowie

Legitymacja Członka Stowarzyszenia Poszkodowanych przez III Rzeszę
akt małżeństwa
dowód osobisty
dyplom
kursy prawa jazdy
kursy prawa jazdy
nagroda
podziękowanie dla orkiestry
prawo jazdy
Świadectwo dojrzałości
Świadectwo ukończenia gimnazjum
życiorys
Zdjęć: 38
Dokumentów: 12

I POCHODZENIE I RODZINA

Roman Gmerek urodził się 30 lipca 1926 roku w Jaworze k/Rudnik, powiat Wieluń, województwo łódzkie. Rodzice – Antoni i Józefa Gmyrek – posiadali gospodarstwo rolne. Jego ojciec był kombatantem I wojny światowej. Nie udało się ustalić kiedy jego nazwisko zostało zamienione z Gmyrek na Gmerek. Miał dwie starsze siostry – Marię i Janinę .

W roku 1953 ożenił się z Marią Danutą z domu Sibińską, z którą wspólnie pracowali w Szkole Podstawowej w Czajkowie i wychowali troje dzieci. Ich pierwsza córka Maria-Jolanta wybrała taka drogę jak rodzice, ukończyła Uniwersytet Śląski w Katowicach i pracowała jako nauczyciel historii w liceum ogólnokształcącym. Druga córka – Dorota, ukończyła Politechnikę Wrocławską i rozpoczęła studia doktoranckie. W 1982 roku wyjechała z kraju wybierając emigrację solidarnościową. Obecnie mieszka i pracuje w Stanach Zjednoczonych, w Kalifornii. Syn Przemysław jest znanym w kraju i zagranicą informatykiem.

Roman Gmerek zmarł 23 listopada 2009 roku. Pochowany został na cmentarzu w rodzinnej parafii w Rudnikach.


II DZIECIŃSTWO I MŁODOŚĆ

Roman Gmerek dzieciństwo spędził w Rudnikach, miejscowości położonej koło Wielunia. Tam ukończył 7-letnią szkołę podstawową (1933-1940). Wybuch II wojny światowej przerwał jego edukację. Od stycznia 1941 roku przymusowo pracował u Niemca w gospodarstwie rolnym we wsi Szemrowice (Raunen), województwo opolskie. W związku z represjami wojennymi był Członkiem Stowarzyszenia Polaków Poszkodowanych przez III Rzeszę Niemiecką.

Osobą, która miała szczególny wpływ na wybór drogi życiowej przez Romana Gmerka, był brat jego matki – przedwojenny nauczyciel, wieloletni kierownik Szkoły Podstawowej w Mielcuchach Franciszek Łuczak.


III WYKSZTAŁCENIE

Po wojnie Roman Gmerek uczył się w 2-letnim Państwowym Gimnazjum Ogólnokształcącym w Wieluniu, które ukończył w 1947 roku. Następnie kontynuował naukę w 2-letnim Państwowym Liceum Pedagogicznym w Wieluniu. Był bardzo zdolnym uczniem i w tym czasie uczył się gry na różnych instrumentach. 21 maja 1949 roku zdał egzamin dojrzałości. Ukończenie liceum pedagogicznego dało mu kwalifikacje do nauczania w publicznych i prywatnych szkołach powszechnych. W latach 1957-1960 uczył się w Zaocznym Studium Nauczycielskim w Poznaniu na kierunku historia. 31 stycznia 1977 roku uzyskał tytuł nauczyciela dyplomowanego. W 1978 roku ukończył Wyższe Studia Zawodowe w Instytucie Kształcenia Nauczycieli w Poznaniu w zakresie praktycznej nauki zawodu – mechanizacji rolnictwa.


IV PRACA ZAWODOWA

Roman Gmerek pracę zawodową rozpoczął 1 września 1949 roku w Szkole Powszechnej w Czajkowie na stanowisku nauczyciela. W latach 1951-1953 pracował w szkole w Mielcuchach (gmina Czajków), gdzie był nauczycielem i pełnił funkcję kierownika szkoły. Naukę pobierało wówczas około 130 dzieci. Zaangażował się tam wraz z mieszkańcami Mielcuch w budowę nowej szkoły. Od września 1953 roku do marca 1965 roku pracował jako nauczyciel i pełnił funkcję kierownika Szkoły Podstawowej w Czajkowie. Uczył różnych przedmiotów, ale najczęściej i najchętniej historii i matematyki. Następnie pracował ponownie w szkole w Mielcuchach, na stanowisku nauczyciela. W 1974 roku podjął pracę w Zasadniczej Szkole Rolniczej w Ostrzeszowie, gdzie między innymi prowadził naukę jazdy ciągnikiem. W latach 1975-1979 pracował w Powiatowej Szkole Centrum Szkolenia Rolniczego w Ostrzeszowie ( od 1977 r. nazwa Zespół Szkół Rolniczych), jako nauczyciel mechanizacji oraz pełnił funkcję zastępcy dyrektora d/s kształcenia kursowego. Po uzyskaniu odpowiednich uprawnień (luty 1975 r.) prowadził kursy prawa jazdy – jako instruktor oraz był członkiem wojewódzkiej komisji egzaminacyjnej. W latach 1980-1981 był wykładowcą i instruktorem na kursach traktorzystów w Wojewódzkim Ośrodku Postępu Rolniczego w Marszewie. W latach 1987-1989 pracował jako nauczyciel w Szkole Podstawowej w Głuszynie (gmina Kraszewice). 8 lutego 1989 roku odszedł na emeryturę.


V ZASŁUGI DLA CZAJKOWA

I Budowa Szkoły Podstawowej w Czajkowie

Przed wojną w Czajkowie nie było “prawdziwej” szkoły. Zajęcia lekcyjne prowadzone były w kilku prywatnych domach. Mieszkańcy Czajkowa przymierzali się do do budowy szkoły, jednak wojna pokrzyżowała te plany. W 1945 roku Ministerstwo Oświaty rozwiązało problem, sprowadzając z Gdańska-Oliwy poobozowe baraki z przeznaczeniem na szkołę. Zajęcia odbywały się w ciasnych, przeładowanych klasach, w których uczyło się około 240 dzieci i młodzieży.

1 września 1953 roku na stanowisko kierownika szkoły powołany został Roman Gmerek. Kontrole władz oświatowych potwierdzały, że dobrze wywiązywał się ze swoich obowiązków, był dobrym gospodarzem i organizatorem. Ponieważ dzieci uczyły się w bardzo trudnych warunkach, mieszkańcy Czajkowa coraz częściej myśleli o zrealizowaniu przedwojennych planów budowy nowej szkoły. Roman Gmerek , jako kierownik szkoły , zaangażował się w ten pomysł i starał się przekonać do niego władze szkolne. Nie było to łatwe, gdyż maleńki Czajków, leżący na granicy powiatu, nie był dla władz priorytetem. W końcu udało się i 20 lutego 1957 roku powołany został Komitet Budowy Szkoły. Jego przewodniczącym został Roman Gmerek, sekretarzem Stanisław Pawliński ( przewodniczący Gminnej Rady Narodowej ), a skarbnikiem Jan Wysota. W skład komitetu wchodziło jeszcze 13 członków – razem 16 osób. Komitet przygotował założenia projektowe i na własny koszt przeprowadził badania geodezyjne gruntu na działce szkolnej. Odesłano je do akceptacji władz szkolnych. Fundusze na budowę szkoły pozyskano ze sprzedaży drewna otrzymanego z wyciętego lasu, który rósł na działce szkolnej oraz ze sprzedaży cegły wyprodukowanej sposobem gospodarczym. W prace te angażowali się wszyscy – rolnicy, rodzice dzieci uczących się w szkole i nauczyciele. Wielki wysiłek całego społeczeństwa opłacił się – 20 sierpnia 1962 roku wmurowano Kamień Węgielny – akt erekcyjny pod budowę szkoły. Była to uroczystość, w której wzięli udział przedstawiciele władz z powiatu, miejscowe władze oraz oczywiście mieszkańcy Czajkowa. 2 września 1963 roku odbył się odbiór techniczny budynku, a 29 września 1963 roku uroczyste otwarcie szkoły. W uroczystości otwarcia nowej szkoły wziął udział sekretarz wojewódzki PZPR Jan Szydlak, który wydał decyzję o budowie niniejszej szkoły oraz kurator z województwa. Wybudowana w Czajkowie szkoła była jedną z “Tysiąca szkól na Tysiąclecie Polski“. W nowej szkole uczyło się wtedy 230 dzieci. Za jego kadencji wybudowano również Dom Nauczyciela, położony obok szkoły.

Roman Gmerek w pewnym momencie przestał być wygodny dla komunistycznych władz. Ponieważ nie zgadzał się się z poglądami i ideologią PZPR pozbawiono go funkcji kierownika szkoły w Czajkowie i przeniesiono do szkoły w Mielcuchach ( gmina Czajków ), na stanowisko nauczyciela.


II Działalność w Orkiestrze Dętej Ochotniczej Straży Pożarnej w Czajkowie

Roman Gmerek podczas nauki w Liceum Pedagogicznym w Wieluniu grał w zespole muzycznym prowadzonym przez profesora Jasyka. Gdy w 1949 roku rozpoczął pracę w Szkole Powszechnej w Czajkowie, wspólnie z Tadeuszem Zapolnym organizował orkiestrę, prowadził lekcje muzyki, próby i koncerty. Orkiestra uczestniczyła w obchodach świąt kościelnych i państwowych. Uświetniła również uroczystość wmurowania Kamienia Węgielnego pod budowę szkoły, a później uroczystość jej otwarcia. Działalność orkiestry nie podobała się władzy z powodu repertuaru o charakterze patriotyczno-religijnym. W kolejnych latach zmieniali się dyrygenci i muzycy. W 1982 roku prowadzenia orkiestry podjął się Roman Gmerek. Do orkiestry wstąpili nowi, młodzi muzycy. Przyciągała ich możliwość zdobywania nowych umiejętności i miłość do muzyki. Pod kierunkiem Romana Gmerka, orkiestra brała udział nie tylko w uroczystościach kościelnych i państwowych w Czajkowie, ale również reprezentowała gminę w innych miejscowościach. Działalność orkiestry wymagała znacznych nakładów finansowych. Często brakowało pieniędzy na naprawę instrumentów. Kapelmistrz użyczał własnych instrumentów oraz niejednokrotnie opłacał wyjazdy orkiestry. Początkowo próby odbywały się w remizie strażackiej, później w salce katechetycznej, którą w okresie zimowym Roman Gmerek ogrzewał własnym opałem i sam sprzątał. Za prowadzenie orkiestry nie otrzymywał zapłaty i prowadził ją społecznie przez około 20 lat. Mówił “że mu to nie przeszkadza, bo dla niego muzyka to największa miłość”.

Finansowe problemy orkiestry często nie pozwalały muzykom na wyjazdy i reprezentowanie gminy w Przeglądach Orkiestr Dętych oraz na naprawy instrumentów. To miedzy innymi było powodem nieporozumień między zarządem OSP, a orkiestrą i ostatecznie doprowadziło w 2002 roku do odwołania Romana Gmerka z funkcji kapelmistrza.

Kilkoro członków Orkiestry Dętej z Czajkowa towarzyszyło Romanowi Gmerkowi w jego ostatniej drodze – podczas pogrzebu w Rudnikach – w rodzinnej miejscowości.


VI ZNACZENIE POSTACI

Roman Gmerek był nauczycielem i wychowawcą dzieci i młodzieży z Czajkowa, Mielcuch, Głuszyny, Skrzynek, Ostrzeszowa i jego okolic. Wychowany na wartościach II Rzeczpospolitej ” Bóg, Honor, Ojczyzna” wychowywał młodzież w duchu umiłowania Ojczyzny i religii. Pracując w trudnych powojennych czasach starał się zapewnić dzieciom jak najlepsze warunki do nauki. Był bardzo dobrym organizatorem i wspólnie ze społecznością Czajkowa doprowadził do wybudowania pięknej i nowoczesnej, jak na ówczesne czasy, szkoły.

Jego wielką pasją była też muzyka. Grał na różnych instrumentach i pisał partytury. Jego ulubionym instrumentem była trąbka, a kompozytorem Giuseppe Verdi. Przez wiele lat z poświęceniem zajmował się społecznie prowadzeniem Orkiestry Dętej przy Ochotniczej Straży Pożarnej w Czajkowie. W pracę tę wkładał dużo serca, uczył chętne osoby gry na instrumentach. W ostatnich latach swojego życia organizował i prowadził orkiestry młodzieżowe w Grabowie i Bukownicy.

W trudnych powojennych czasach, gdy na terenie gminy nie było lekarzy, robił zastrzyki oraz w nagłych wypadkach, woził swoja syrenką chorych do szpitala, nawet w nocy.


VII ŹRÓDŁA INFORMACJI

1. Dokumenty i zdjęcia z prywatnego archiwum żony Marii Danuty Gmerek

2. Kronika Orkiestry Dętej przy Ochotniczej Straży Pożarnej w Czajkowie

3. Czasopismo ” Czas Ostrzeszowski ” nr 46/2005, nr 52/2005, nr 6/2010

4. Strona internetowa :http://www.czasostrzeszowski.pl/-dzial=gazeta&rok=2005&numer=46&publikacja=12.htm ,

http://www.noknaleczow.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=293:orkiestrydte&catid=46:wydarzenia&Itemid=60

www.http://czasostrzeszowski.pl/2010/06/21.pdf

5. Folder prezentujący miasto Grabów nad Prosną

Kalendarium:

  • 1926 ― Narodziny bohatera
  • 1933 ― Nauka w Szkole Podsta...
  • 1940 ― Przymusowa praca u Ni...
  • 1945 ― Nauka w Gimnazjum Ogó...
  • 1947 ― Nauka w Państwowym Li...
  • 1949 ― Pierwsza praca
  • 1953 ― Praca na stanowisku k...
  • 1953 ― Zawarcie związku małż...
  • 1957 ― Nauka w Zaocznym Stud...
  • 1975 ― Praca w Zespole Szkół...
  • 1975 ― Prowadzenie kursów pr...
  • 1976 ― Ukończenie studiów wy...
  • 1982 ― Prowadzenie Orkiestry...
  • 1989 ― Odejście na emeryturę
  • 2009 ― Śmierć bohatera

Cytaty:

  • „Łatwo jest mówić o Pol...”

Zobacz też: