Pochodzenie

Stanisław Ramza urodził się 28 marca 1927 r. w Mroczeniu jako najstarsze dziecko Józefa z Wadowic i Marii z domu Jarczak. Miał młodsze rodzeństwo: brata Tadeusza i siostrę Irenę. Jego rodzice prowadzili gospodarstwo rolne i sklep mięsny ,,Rzeźnictwo”. Cała rodzina była bardzo muzykalna.

Dzieciństwo

W 1934 r. rozpoczął naukę w szkole podstawowej, jednak ze względu na lata wojny i okupacji niemieckiej musiał przerwać edukację. Ukończył szkołę dopiero w 1946 r.

Jego ojciec zginął w obozie w Mauthausen, toteż wychowaniem dzieci zajmowała się tylko mama.

Edukacja (młodość)

Był bardzo uzdolniony muzycznie. Sam nauczył się nie tylko zapisu nutowego, ale gry na skrzypcach, mandolinie, akordeonie i niezwykłym instrumencie, jakim jest piła. Muzyczne zdolności, a także natura społecznika spowodowały, iż w pierwszych latach po wojnie prowadził w Mroczeniu świetlicę wiejską.

Z jego inicjatywy powstały tam wówczas zespoły: śpiewaczy, a później muzyczny i taneczny. Te trzy zespoły połączyły się później w jeden, który swoimi występami zaczął uświetniać wszystkie uroczystości w powiecie. Zespół miał w swoim repertuarze ludowe pieśni i tańce polskie, czeskie i rosyjskie. Stanisław Ramza objeżdżał z zespołem okoliczne wsie i miasteczka, a wszędzie był witany bardzo entuzjastycznie. Wkrótce zaczął osiągać znaczne sukcesy – otrzymał nie tylko trzykrotnie nagrody Ministra Kultury i Sztuki, ale także przyznano mu na stałe przechodni proporczyk tegoż Ministerstwa. Sukcesy zespołu zachęciły Stanisława Ramzę do rozszerzania repertuaru, dlatego postanowił stworzyć widowisko regionalne “Wesele Mroczeńskie”.

Zbieranie materiałów

Podjął się zebrania z Mroczenia, Joanki, Łęki Mroczeńskiej i Żurawińca oryginalnego materiału w postaci przyśpiewek, tańców, przemówień i strojów ludowych. Przez wiele jesiennych i zimowych wieczorów Stanisław Ramza wędrował po okolicznych wsiach z nieodłączną mandoliną pod pachą. Z benedyktyńską wręcz cierpliwością notował zasłyszane melodie na pięcioliniach, zapisywał obrzędy i przemowy weselne. Była to bardzo żmudna praca, ale teczki z materiałami pęczniały z dnia na dzień. Zastanawiające jest to, że pan Stanisław, mając mnóstwo pracy w polu, mógł pogodzić jedno z drugim. Był przecież nie tylko zamiłowanym folklorystą, ale przede wszystkim przodującym w produkcji rolnikiem.

“Wesele Mroczeńskie”

Mimo początkowych trudności z doborem aktorów i stworzeniem prawdziwej kapeli weselnej, powstało w końcu “Wesele Mroczeńskie” – barwne widowisko pełne tanecznego ruchu, śpiewu i humoru. Wystawiane kilkukrotnie w Mroczeniu i okolicznych wsiach, spotkało się z entuzjastycznym przyjęciem. Kiedy jedną z prób nagrało Polskie Radio z Wrocławia pod kierunkiem znanego folklorysty Józefa Majchrzaka, Stanisław Ramza z jeszcze większym zapałem kontynuował swą kolbergowską działalność. Odkrywał coraz to inne piosenki i natychmiast wprowadzał je do repertuaru. W całości “Wesele Mroczeńskie” zostało pokazane w 1960 r. w Kępnie z okazji 300 rocznicy nadania miastu praw miejskich. W widowisku wystąpili, oprócz młodych amatorów, ludzie w podeszłym wieku, jak np. 60-letnia gospodyni z Ignacówki, której występ budził prawdziwy aplauz. Dzięki pomocy powiatu, zespół otrzymał autentyczne stroje regionalne wzorowane na rycinach Marii Szembekowej (wnuczki autora “Zemsty”, Aleksandra Fredry), poetki z Siemianic, która również zajmowała się miejscowym folklorem. Występ powtórzono we wrześniu tego samego roku na uroczystych obchodach 150-lecia szkoły w Łęce Mroczeńskiej. Był to jednak ostatni rok sukcesów Stanisława Ramzy. Nie znajdując uznania dla swej pracy, zrezygnował z niej i poświęcił się gospodarstwu. Ambitne widowisko stworzone przez jednego człowieka trafiło do szuflady. Nasz bohater występował jeszcze kilkukrotnie ze swoim ludowym zespołem muzycznym (który nazywano “Ramza i Dygudanna”) w licznych przeglądach i festiwalach, m.in. w Przeglądzie Zespołów Amatorskich (Ostrów Wlkp. 1969 r., Pogorzela 1970 r.).

Praca na roli i życie rodzinne

Naśladowca Kolberga za swoją pracę otrzymał wiele odznaczeń państwowych, ale nie znalazł właściwego zrozumienia dla swej folklorystycznej działalności. Częściowo dorobek artystyczny Stanisława Ramzy wykorzystał dr Józef Majchrzak, który zamieścił w swoich śpiewnikach niektóre pieśni z “Wesela Mroczeńskiego”. Korzystali także z niego poznańscy muzycy.

Stanisław Ramza, folklorysta, był przede wszystkim rolnikiem. W 1953 r. w prowadzonej przez siebie świetlicy wyjaśniał grupie młodych rolników, jak zająć się produkcją zboża, żyta, słonecznika, dyni i wielu innych roślin. W latach 1957-61 na terenie swego gospodarstwa prowadził Kółko Rolnicze i był jego społecznym prezesem. Jako jeden z pierwszych rolników zamienił konia na traktor i miał własną furgonetkę, którą jeździł do miasta.

W 1969 r. Stanisław Ramza ożenił się z miejscową kierowniczką przedszkola Hildegardą Zuzel. Miał dwoje dzieci: Andrzeja i Alinę. Mimo że praca w gospodarstwie zajmowała mu wiele czasu, starał się brać czynny udział w życiu kulturalnym i społecznym. Był członkiem Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w Mroczeniu, przewodniczącym Komisji Rolnictwa, radnym w Urzędzie Gminy w Baranowie, działaczem Wydziału Kultury przy Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Kępnie.

W 1966 r. został delegatem powiatu kępińskiego na Kongres Kultury Polskiej w Warszawie, gdzie otrzymał uprawnienia do nauczania muzyki i śpiewu. W latach 1975- 77 zorganizował w Technikum Rolniczym w Słupi pod Kępnem muzyczne zajęcia pozalekcyjne dla uczniów. We wrocławskim radiu prowadził Muzyczne Audycje Radiowe, poświęcone głównie muzyce ludowej.

Od 1978 r. był radnym trzech kadencji Gminnej Rady Narodowej w Baranowie.

Stanisław Ramza zmarł nagle 4 kwietnia 1991 r. Został pochowany na cmentarzu w Mroczeniu.

Znaczenie postaci

Stanisław Ramza to osobliwa postać. W oczach wielu ludzi był dobrym, prawym i wspaniałym człowiekiem. Jego wielkość wypływała z serca, które miał dla wszystkich. Nigdy nie pozostawał obojętny na krzywdę ludzką, zawsze służył radą. Pozostawił po sobie jedyne w swoim rodzaju dzieło. “Wesele Mroczeńskie” to piękne regionalne widowisko, w którym zachował dla pokoleń coś, co mogło zniknąć bezpowrotnie. “Takich ludzi już nie ma” – tak mówi każdy, kto znał tego niezwykłego człowieka. Niech miejsce w tej encyklopedii będzie pomnikiem, wystawionym mu przez młode pokolenie.

NAGRODY I WYRÓŻNIENIA

Za zasługi w dziedzinie szerzenia kultury ludowej oraz nowatorstwo w rolnictwie:

– 1956 r. – Srebrny Krzyż Zasługi,

– 1962 r. – Złoty Krzyż Zasługi,

– 1973 r. – odznaczenie za zasługi dla wielkopolskiej organizacji ZMW,

– 1979 r. – odznaka za Zasługi dla województwa kaliskiego,

– 1982 r. – odznaczenie Złota Wiecha,

– 1984 r. – medal 40-lecia PRL,

– 1987 r. – Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski.

Źródła

1.http://www.interklasa.pl/portal/dokumenty/r095/literatura.php

2. Wywiad z córką Aliną Woźniak.

3. Album rodzinny Aliny Woźniak.